Tłumaczenie przysięgłe – co to jest?

Tłumaczenie przysięgłe to przekład dokumentu wykonany i poświadczony przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę Ministra Sprawiedliwości, opatrzony pieczęcią i podpisem gwarantującymi jego zgodność z oryginałem. Takiego tłumaczenia wymagają urzędy, sądy, notariusze i inne instytucje, które nie przyjmą zwykłego przekładu bez tej formalnej gwarancji. Zajmujemy się tłumaczeniami przysięgłymi z i na język rosyjski od 2005 roku, kiedy Karolina Romanowska zdała egzamin państwowy uprawniający do wykonywania tego zawodu.

W skrócie

• Definicja — tłumaczenie poświadczone pieczęcią i podpisem tłumacza wpisanego na listę Ministra Sprawiedliwości.
• Uprawnienia — nadawane po zdaniu państwowego egzaminu, tak jak w 2005 roku.
• Zastosowanie — dokumenty urzędowe, sądowe, notarialne i firmowe, w tym akty stanu cywilnego oraz odpisy z KRS.
• Forma dokumentu — papierowa z pieczęcią okrągłą lub elektroniczna z podpisem kwalifikowanym.

Czym różni się tłumaczenie przysięgłe od zwykłego przekładu?

Tłumaczenie przysięgłe różni się od zwykłego przekładu tym, że tłumacz bierze na siebie prawną odpowiedzialność za zgodność tekstu z oryginałem i poświadcza to podpisem oraz pieczęcią wpisaną do rejestru prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości. Zwykłe tłumaczenie, nawet wykonane bardzo starannie, nie ma takiej mocy urzędowej, bo nie wiąże się z żadną odpowiedzialnością zawodową tłumacza wobec instytucji przyjmującej dokument. Tłumacz przysięgły odpowiada dyscyplinarnie za poświadczenie nieprawdy w tłumaczeniu, dlatego każdy egzemplarz wpisuje do prowadzonego przez siebie repertorium z numerem kolejnym. Każde nasze tłumaczenie przysięgłe z języka rosyjskiego trafia do repertorium już w dniu odbioru dokumentu od klienta, co pozwala jednoznacznie zidentyfikować je nawet po latach.

Jakie dokumenty wymagają tłumaczenia przysięgłego?

Tłumaczenia przysięgłego wymagają przede wszystkim dokumenty urzędowe i akty stanu cywilnego, które trafiają do sądów, urzędów stanu cywilnego, ZUS-u czy notariuszy, a więc instytucji nieuznających przekładu bez pieczęci. Do tej grupy należą akty urodzenia, małżeństwa, zgonu i rozwodu, dyplomy oraz świadectwa dojrzałości, prawa jazdy, a także dokumenty firmowe, takie jak odpisy z KRS, zaświadczenia o nadaniu NIP czy potwierdzenia rejestracji jako podatnik VAT. Osobną kategorią są dokumenty archiwalne i metrykalne, odczytywane często z odręcznego pisma sprzed kilkudziesięciu lub nawet stu lat, które pojawiają się przy poszukiwaniach genealogicznych albo formalnościach spadkowych. Regularnie zajmujemy się w codziennej pracy właśnie takimi starszymi dokumentami rękopiśmiennymi z rosyjskiego, co wymaga nie tylko znajomości języka, ale też realiów historycznych i dawnej terminologii urzędowej.

• Dokumenty stanu cywilnego — akty urodzenia, małżeństwa, zgonu i rozwodu.
• Dokumenty edukacyjne — dyplomy, świadectwa dojrzałości i książeczki pracy.
• Dokumenty firmowe — odpisy z KRS, zaświadczenia o numerze NIP i rejestracji VAT.
• Dokumenty archiwalne — rękopisy, metryki i akta sprzed dziesięcioleci.

Co zawiera pieczęć i klauzula tłumacza przysięgłego?

Pieczęć tłumacza przysięgłego zawiera jego imię i nazwisko, wskazanie języka, w którym ma uprawnienia, oraz numer pozycji na liście Ministra Sprawiedliwości, a obok niej na dokumencie znajduje się klauzula poświadczająca zgodność tłumaczenia z okazanym oryginałem lub kopią. Klauzula precyzuje też, czy tłumacz miał do dyspozycji oryginał dokumentu, odpis, kopię czy skan, bo ta informacja ma znaczenie dla instytucji, która później ocenia wiarygodność przedłożonego tłumaczenia. Każde tłumaczenie przysięgłe otrzymuje również numer z repertorium tłumacza, dzięki czemu w razie wątpliwości można zweryfikować, kiedy i na jakiej podstawie powstało. Uprawnienia do tłumaczenia przysięgłego języka rosyjskiego zdobyliśmy w 2005 roku, a od tamtej pory każdy dokument opuszczający naszą pracownię ma taki komplet: pieczęć, klauzulę i wpis do repertorium.

Czym różni się tłumaczenie zwykłe od poświadczonego w praktyce?

Tłumaczenie zwykłe i poświadczone różnią się przede wszystkim mocą prawną, formą dokumentu i tym, gdzie można je złożyć. Dokument bez pieczęci tłumacza przysięgłego zostanie odrzucony przez sąd czy urząd nawet wtedy, gdy przekład jest językowo bez zarzutu, bo instytucja ocenia formę poświadczenia, a nie samą jakość tłumaczenia. Zestawienie poniżej pokazuje różnice, które najczęściej decydują o wyborze jednej z tych dwóch form.

Wybór między tymi dwiema formami zależy od tego, gdzie dokument ma zostać złożony, a nie od jego objętości czy tematu. Jeśli odbiorcą jest instytucja publiczna, sąd albo kancelaria notarialna, zwykłe tłumaczenie zostanie odrzucone niezależnie od jego jakości językowej. Klienci najczęściej pytają o wymaganą formę najpierw w urzędzie, do którego kierują dokument, i dopiero z taką informacją zgłaszają się do nas po wycenę.

Jak przebiega zlecenie tłumaczenia przysięgłego?

Zlecenie tłumaczenia przysięgłego zaczyna się od przekazania dokumentu tłumaczowi, w oryginale, kopii lub skanie, i określenia, do jakiej instytucji trafi gotowe tłumaczenie. Tłumacz ocenia wtedy, czy do wykonania przekładu wystarczy skan, czy instytucja będzie wymagała wglądu w oryginał, co ma znaczenie zwłaszcza przy starszych aktach i dokumentach archiwalnych. Po wykonaniu przekładu dokument otrzymuje pieczęć, klauzulę i numer repertorium, a gotowe tłumaczenie można odebrać osobiście, otrzymać pocztą lub kurierem. Wśród klientów są zarówno osoby prywatne, jak i firmy oraz instytucje, a każde zlecenie trafia najpierw do indywidualnej wyceny, zanim zacznie się właściwa praca nad tekstem.

• Prześlij skan lub zdjęcie dokumentu do wstępnej wyceny.
• Wskaż instytucję, do której trafi tłumaczenie, jeśli to możliwe.
• Dostarcz oryginał, jeśli urząd tego wymaga, osobiście lub przesyłką.
• Odbierz gotowe tłumaczenie osobiście, pocztą lub kurierem.

Kiedy tłumaczenie przysięgłe jest obowiązkowe?

Tłumaczenie przysięgłe jest obowiązkowe zawsze, gdy dokument trafia do instytucji publicznej, sądu, notariusza lub urzędu stanu cywilnego, natomiast do celów prywatnych czy informacyjnych wystarczy przekład zwykły. Ta zasada dotyczy również sytuacji, w których dokument ma posłużyć jako dowód w postępowaniu administracyjnym albo sądowym, nawet jeśli sama sprawa nie budzi wątpliwości. Osoby, które nie są pewne, czy dana instytucja zaakceptuje zwykłe tłumaczenie, najczęściej dowiadują się tego wprost w urzędzie przed złożeniem dokumentów, co pozwala uniknąć dodatkowej wizyty i powtórnego zlecenia. Z naszego doświadczenia wynika, że pytanie o formę tłumaczenia pojawia się najczęściej przy sprawach spadkowych, rejestracji firmy z zagranicznym udziałowcem oraz przy uznawaniu zagranicznych aktów stanu cywilnego w polskich urzędach.

Podsumowanie

• Poświadczenie urzędowe — pieczęć, klauzula i wpis do repertorium tłumacza wpisanego na listę Ministra Sprawiedliwości.
• Zakres dokumentów — akty stanu cywilnego, dokumenty firmowe, edukacyjne i archiwalne.
• Odbiorcy tłumaczenia — sądy, urzędy, notariusze i instytucje niehonorujące przekładu zwykłego.
• Forma zlecenia — wycena na podstawie skanu, a decyzja o oryginale zależna od wymogów instytucji.